Pleuritis, in de volksmond borstvliesontsteking genoemd, is een ontsteking van de pleura (de vliezen die de longen en de binnenkant van de borstkas bekleden). De pleura bestaat uit twee lagen: het longvlies (dat vastzit aan de longen) en het borstvlies (dat vastzit aan de borstwand). Tussen deze twee vliezen bevindt zich een flinterdun laagje vloeistof dat ervoor zorgt dat de vliezen bij het ademen soepel en pijnloos over elkaar heen glijden. Bij pleuritis raken deze vliezen ruw en ontstoken, waardoor ze pijnlijk langs elkaar schuren.
Vormen en Oorzaken
Er zijn twee vormen van pleuritis: "droge" pleuritis (pleuritis sicca), waarbij er weinig tot geen extra vocht wordt geproduceerd en de vliezen pijnlijk tegen elkaar wrijven, en "natte" pleuritis (pleuritis exudativa), waarbij zich juist een grote hoeveelheid vocht ophoopt in de ruimte tussen de vliezen (pleuravocht). Dit vocht kan de long samendrukken en tot ernstige kortademigheid leiden.
De meest voorkomende oorzaak van pleuritis is een onderliggende infectie van de luchtwegen, zoals een virale infectie (griep of verkoudheid) of een bacteriële longontsteking. Andere mogelijke oorzaken zijn een longembolie, ribfracturen, longkanker en auto-immuunziekten zoals lupus (SLE) of reumatoïde artritis.
Symptomen
Het meest kenmerkende symptoom van een droge borstvliesontsteking is een scherpe, stekende pijn op de borst. Deze pijn is direct gekoppeld aan de ademhaling: hij wordt heviger bij diep inademen, hoesten, niezen of plotselinge bewegingen van het bovenlichaam. De pijn kan uitstralen naar de schouder of de rug. Om de pijn te vermijden, gaan patiënten vaak oppervlakkig en snel ademhalen. Andere symptomen kunnen een droge hoest, koorts en algemene zwakte zijn, afhankelijk van de onderliggende oorzaak. Bij een natte pleuritis kan de scherpe pijn juist afnemen omdat het vocht de vliezen scheidt, maar neemt de kortademigheid drastisch toe.
Diagnose en Behandeling
Een arts kan de diagnose vaak al vermoeden door met een stethoscoop te luisteren; bij een droge pleuritis is een karakteristiek krakend geluid (pleuraal wrijven) te horen. Een röntgenfoto, echografie of CT-scan kan eventueel aanwezig pleuravocht aantonen.
Die behandeling richt zich primair op de onderliggende oorzaak (bijvoorbeeld antibiotica bij een bacteriële infectie). Daarnaast is effectieve pijnbestrijding met ontstekingsremmende pijnstillers (zoals ibuprofen of naproxen) essentieel, zodat de patiënt diep kan blijven doorademen om een longontsteking te voorkomen. Als er te veel vocht aanwezig is, kan dit via een punctie met een dunne naald worden weggezogen.