Een pleura-empyeem is een ernstige en potentieel levensbedreigende aandoening van de luchtwegen waarbij zich een ophoping van pus vormt in de pleuraholte (de ruimte tussen het longvlies en het borstvlies). Het is in feite een vergevorderd stadium van een gecompliceerde vochtophoping in de longen, meestal als gevolg van een bacteriële infectie. Waar normaal pleuravocht helder is, is er bij een empyeem sprake van dik, troebel en door bacteriën geïnfecteerd vocht dat zich kan inkapselen.

Oorzaken

Een pleura-empyeem ontstaat zelden spontaan; het is bijna altijd een complicatie van een andere aandoening. De meest voorkomende oorzaak (ongeveer 50-70% van de gevallen) is een slecht behandelde of progressieve bacteriële longontsteking (pneumonie). Dit wordt een parapneumonische effusie genoemd die evolueert naar een empyeem. Andere oorzaken zijn:

  • Complicaties na een chirurgische ingreep in de borstkas (thoracotomie).

  • Een penetrerend trauma aan de borstkas (bijvoorbeeld een steekwond), waardoor bacteriën van buitenaf direct in de pleuraholte terechtkomen.

  • Uitzaaiing van een infectie elders uit het lichaam via de bloedbaan.

  • Een slokdarmperforatie.

Symptomen

De symptomen van een pleura-empyeem lijken op die van een zware longontsteking, maar zijn vaak langduriger en reageren niet op standaard orale antibiotica. Patiënten vertonen:

  • Hoge, schommelende koorts die gepaard gaat met hevige rillingen en nachtzweten.

  • Een constante, scherpe pijn op de borst aan de aangedane zijde, die verergert bij diep inademen of hoesten.

  • Toenemende kortademigheid en een snelle ademhaling, omdat de pusophoping de long samendrukt.

  • Een productieve hoest, waarbij soms vies smakend of bloederig slijm wordt opgehoest.

  • Extreem gewichtsverlies, verminderde eetlust en algehele uitputting.

Diagnose en Behandeling

De diagnose wordt gesteld met behulp van beeldvormend onderzoek. Een röntgenfoto of CT-scan van de borstkas laat duidelijk de vocht- en pusophoping zien. De definitieve bevestiging volgt na een pleurapunctie, waarbij met een naald vocht wordt afgenomen voor laboratoriumanalyse (kweek en pH-meting).

De behandeling van een empyeem is intensief en vereist altijd een ziekenhuisopname. Alleen antibiotica zijn niet voldoende, omdat de medicatie de ingekapselde pusmoeilijk kan bereiken. De pus moet effectief worden afgevoerd. Dit gebeurt via een borstkasslang (thoraxdrain) die verbonden is met een zuigsysteem. Vaak worden er via de drain medicijnen ingebracht om de pus vloeibaarder te maken (fibrinolytica). In ernstige, chronische gevallen is een chirurgische ingreep (videothoracoscopie of decorticatie) nodig om het littekenweefsel en de pusresten van de long te pellen, zodat de long zich weer volledig kan ontplooien.