Blootstelling aan asbestvezels is een van de meest beruchte oorzaken van ernstige, beroepsgerelateerde aandoeningen aan het ademhalingsstelsel. Hoewel asbest inmiddels in de meeste westerse landen streng verboden is, zien artsen vandaag de dag nog steeds veel patiënten met de gevolgen hiervan. Dit komt door de extreem lange latentietijd: het kan 20 tot wel 50 jaar duren voordat de schade zich openbaart. Twee van de ernstigste aandoeningen die door asbest worden veroorzaakt, zijn asbestose en mesofestioom. Hoewel ze dezelfde oorzaak hebben, verschillen ze wezenlijk van elkaar.

Asbestose: Chronische Littekenvorming

Asbestose is een vorm van pneumoconiose (stoflong). Het is een goedaardige, maar progressieve en chronische longziekte. Wanneer de microscopisch kleine, naaldachtige asbestvezels diep in de longen worden ingeademd, nestelen ze zich in de longblaasjes. Het immuunsysteem probeert deze vezels op te ruimen, wat leidt tot een constante, milde ontstekingsreactie. Na verloop van jaren leidt deze ontsteking tot de vorming van stug littekenweefsel (fibrose).

Hierdoor verliezen de longen hun elasticiteit en kunnen ze minder zuurstof opnemen. Symptomen zijn langzaam toenemende kortademigheid bij inspanning en een droge, hardnekkige prikkelhoest. Er is geen genezing mogelijk; de behandeling richt zich op symptoomverlichting.

Mesofestioom: Het Gevaarlijke Borstvlieskanker

Een mesofestioom, in de volksmond beter bekend als asbestkanker, is daarentegen een zeer agressieve vorm van kanker die ontstaat in de mesotheelcellen. In de meeste gevallen (ongeveer 80%) treft dit het borstvlies (pleuraal mesofestioom), maar het kan ook voorkomen in het buikvlies. Het inademen van asbestvezels is de directe en nagenoeg enige bekende oorzaak van deze ziekte.

De symptomen van een mesofestioom ontwikkelen zich slopend en omvatten:

  • Een constante, doffe of borende pijn in de borstkas of rug, die niet gekoppeld is aan de ademhaling.

  • Ernstige en snel progressieve kortademigheid, veroorzaakt door een massale ophoping van vocht in de pleuraholte (pleuravocht).

  • Onverklaarbaar en fors gewichtsverlies, vermoeidheid en nachtzweten.

  • Een voelbare zwelling of knobbels op de borstwand in latere stadia.

Diagnose en Prognose

De diagnose van beide aandoeningen vereist een CT-scan en bij het vermoeden van een mesofestioom een weefselbiopsie (pleurabiopsie). Waar asbestose een chronisch verloop kent waarbij patiënten met ondersteuning (zoals zuurstof) nog jaren kunnen leven, is de prognose van een mesofestioom helaas zeer slecht. De tumor reageert vaak matig op chemotherapie, immuuntherapie of bestraling. Preventie en strikte regelgeving rondom de sanering van oude asbestpanden blijven daarom van levensbelang.