Het Obstructief Slaapapneusyndroom (OSAS), kortweg slaapapneu genoemd, is een veelvoorkomende maar vaak niet gediagnosticeerde aandoening van de ademhaling tijdens de slaap. Bij mensen met slaapapneu ontspannen de spieren in de tong en keel zich tijdens de slaap zodanig dat de luchtweg herhaaldelijk gedeeltelijk of volledig wordt geblokkeerd. Dit leidt tot ademstops (apneus) of perioden van sterk verminderde ademhaling (hypopneus) die minstens 10 seconden duren en tientallen keren per uur kunnen voorkomen.

Het Mechanisme en Risicofactoren

Wanneer de ademhaling stopt, daalt het zuurstofgehalte in het bloed en stijgt het koolstofdioxidegehalte. De hersenen registreren dit alarmsein en wekken de slaper heel kort (vaak onbewust) met een schrikreactie. De spieren spannen zich weer aan, de luchtweg gaat open, vaak gepaard met een luide snurk of naar adem happen, waarna de patiënt weer verder slaapt. Dit verstoort de diepe, herstellende slaapfases volledig.

De belangrijkste risicofactoren voor OSAS zijn overgewicht (vetophoping rond de nek), mannelijk geslacht, een gevorderde leeftijd, roken, alcoholgebruik voor het slapengaan en anatomische kenmerken zoals een korte onderkaak of vergrote amandelen.

Symptomen

De symptomen kunnen worden onderverdeeld in klachten tijdens de nacht en overdag. 's Nachts:

  • Luid en onregelmatig snurken.

  • Door de partner opgemerkte ademstops.

  • Zweten, onrustige slaap en vaak 's nachts naar het toilet moeten.

Overdag:

  • Extreme slaperigheid overdag en ongewild in slaap vallen (bijv. tijdens het lezen of autorijden).

  • Wakker worden met een droge mond of hoofdpijn.

  • Concentratieproblemen, vergeetachtigheid en prikkelbaarheid.

Diagnose en Behandeling

De diagnose wordt gesteld via een slaaponderzoek (polysomnografie), waarbij de ademhaling, het zuurstofgehalte en de hersenactiviteit gedurende de nacht thuis of in een slaapcentrum worden gemeten.

De meest effectieve en gebruikte behandeling voor matige tot ernstige OSAS is een CPAP-apparaat (Continuous Positive Airway Pressure). Dit apparaat blaast via een neus- of gezichtsmasker continu lucht onder lichte druk in de luchtwegen, zodat deze 's nachts open blijven staan. Bij mildere vormen kan een op maat gemaakte beugel (MRA) die de onderkaak naar voren houdt, of een drastische verandering van levensstijl (zoals afvallen en stoppen met alcohol) al voldoende effect hebben.