Tuberculose, afgekort als TBC, is een ernstige en potentieel dodelijke infectieziekte die al eeuwenlang de mensheid teistert. Hoewel de incidentie in westerse landen dankzij effectieve screenings en antibiotica sterk is gedaald, blijft het wereldwijd een van de belangrijkste infectieuze doodsoorzaken. TBC kan in principe elk orgaan aantasten, maar in ongeveer 80 procent van de gevallen nestelt de bacterie zich in de longen (pulmonale tuberculose).

De Verwekker en Besmetting

Tuberculose wordt veroorzaakt door de bacterie Mycobacterium tuberculosis, ook wel de tbc-bacterie genoemd. Besmetting vindt uitsluitend plaats via de lucht. Wanneer iemand met actieve longtuberculose hoest, niest of spreekt, komen de bacteriën in microscopisch kleine druppeltjes in de lucht. Als een ander deze inademt, kunnen de bacteriën de longblaasjes bereiken.

Het is belangrijk te weten dat niet iedereen die besmet raakt, ook daadwerkelijk ziek wordt. Men spreekt van een latente TBC-infectie (LTBI) wanneer het immuunsysteem de bacterie succesvol inkapselt. De persoon is dan niet ziek en niet besmettelijk. Pas wanneer de afweer verzwakt (bijvoorbeeld door ouderdom, ziekte of medicatie), kan de bacterie actief worden en ontstaat de actieve TBC-ziekte.

Symptomen van Actieve Longtuberculose

De symptomen van actieve TBC ontwikkelen zich meestal heel traag, over een periode van weken tot maanden. Dit maakt de ziekte verraderlijk. Veelvoorkomende symptomen zijn:

  • Een aanhoudende, productieve hoest die langer dan drie weken duurt.

  • Het ophoesten van bloed of bloederig slijm (hemoptoë).

  • Onverklaarbaar gewichtsverlies en een verminderde eetlust.

  • Chronische, milde koorts of verhoging, vooral in de namiddag.

  • Hevig nachtzweten, waarbij het beddengoed verschoond moet worden.

  • Extreme vermoeidheid en algehele lusteloosheid.

Diagnose en Behandeling

Een latente infectie wordt opgespoord via een Mantouxtest (huidtest) of een IGRA-bloedtest. Actieve TBC wordt gediagnosticeerd via een röntgenfoto van de longen (die holtes of ontstekingshaarden laat zien) en laboratoriumonderzoek van het opgehoeste slijm (sputumkweek en PCR-sneltesten).

De behandeling van actieve TBC is intensief en langdurig. Patiënten moeten een combinatie van vier verschillende soorten specifieke antibiotica (tuberculostatica, waaronder isoniazide en rifampicine) gedurende minimaal zes maanden strikt dagelijks innemen. Het vroegtijdig stoppen of onregelmatig innemen van de medicatie is gevaarlijk, omdat de bacterie dan resistent kan worden (MDR-TBC), wat de behandeling vele malen complexer en langduriger maakt.