Laryngitis acuta is een acute ontsteking van het slijmvlies van het strottenhoofd (de larynx) en de daarin gelegen stembanden. Deze aandoening komt zeer veel voor en kan mensen van alle leeftijden treffen, hoewel de klinische presentatie en de ernst van de ziekte sterk verschillen tussen volwassenen en jonge kinderen. Bij volwassenen leidt het meestal tot stemverlies, terwijl het bij jonge kinderen kan leiden tot een beangstigende ademhalingsbelemmering die bekend staat als "pseudokroep".

Oorzaken

In de overgrote meerderheid van de gevallen wordt acute laryngitis veroorzaakt door een virale infectie, vaak in het kader van een gewone verkoudheid of griep. Virussen zoals het rhinovirus, adenovirus of het parainfluenzavirus zijn de hoofdschuldigen. Minder vaak is een bacteriële infectie de oorzaak. Daarnaast kan acute laryngitis ontstaan door mechanische overbelasting van de stembanden (zoals hard schreeuwen of zingen tijdens een concert) of door acute irritatie door sigarettenrook of chemische dampen.

Symptomen bij Volwassenen

Bij volwassenen staat de verandering van de stem centraal. De symptomen omvatten:

  • Heorheid of volledig stemverlies (afonie): De ontstoken stembanden kunnen niet meer vrij trillen, waardoor de stem hees, krakend of fluisterend wordt.

  • Een droge, kriebelende of brandende pijn in de keel.

  • Een constante drang om de keel te schrapen.

  • Een droge prikkelhoest.

Symptomen bij Kinderen (Pseudokroep / Laryngitis Stridula)

Bij kinderen tussen de 6 maanden en 5 jaar is de anatomie van de luchtwegen anders; hun strottenhoofd is nog nauw. Wanneer dit slijmvlies door een virus infectie opzwelt, raakt de luchtweg gedeeltelijk geblokkeerd. Dit gebeurt typisch 's avonds of in de nacht en presenteert zich als volgt:

  • Een plotselinge, luide en droge hoest die klinkt als een zeehondenblaf.

  • Een gierend of ronkend geluid bij het inademen (een inspiratoire stridor).

  • Hoorbare ademnood en paniek bij het kind, wat de ademhaling door stress nog verder bemoeilijkt.

Aanpak en Behandeling

Bij volwassenen is de behandeling eenvoudig: absolute stemrust (zelfs fluisteren is schadelijk voor de stembanden), niet roken, veel warme dranken drinken en stomen boven een kom warm water om de slijmvliezen te bevochtigen. De aandoening geneest binnen een tot twee weken vanzelf.

Bij een aanval van pseudokroep bij een kind is de belangrijkste maatregel: rust bewaren. Paniek van de ouders slaat over op het kind, waardoor de keelspieren zich aanspannen en de ademnood verergert. Het helpt vaak om met het kind in de badkamer te gaan zitten met de warme douche aan (stomen) of juist de frisse buitenlucht op te zoeken. Als de ademnood ernstig is en het kind blauw aanloopt, moet direct medische hulp worden ingeschakeld; een arts kan dan een eenmalige dosis corticosteroïden (zoals dexamethason) voorschrijven om de zwelling in de keel snel te doen afnemen.