Hoewel het Obstructief Slaapapneusyndroom (OSAS) vaak geassocieerd wordt met volwassen mannen met overgewicht, is het een aandoening die ook bij baby's, peuters en jonge kinderen regelmatig voorkomt. De incidentie piek ligt meestal tussen de leeftijd van 2 en 8 jaar. OSAS bij kinderen verschilt wezenlijk van de volwassen variant, zowel wat betreft de belangrijkste oorzaken als de klinische presentatie en de langetermijngevolgen voor de ontwikkeling.

Oorzaken: Te Grote Amandelen

Bij volwassenen is de oorzaak van de luchtwegblokkade tijdens de slaap meestal een combinatie van overgewicht en het slap worden van de keelspieren. Bij kinderen is de absolute hoofdoorzaak daarentegen anatomisch van aard: hypertrofie (vergroting) van de keelamandelen (tonsillen) en/of de neusamandel (het adenoïd).

Wanneer een kind slaapt, ontspannen de spieren in de keel zich. Als de amandelen al abnormaal groot zijn, vallen ze tijdens deze ontspanning tegen elkaar aan en sluiten ze de ademweg herhaaldelijk gedeeltelijk of volledig af. Hoewel obesitas ook bij kinderen een stijgende risicofactor is, hebben de meeste kinderen met OSAS een normaal gewicht of zijn ze soms zelfs te mager.

Symptomen: De Nachtelijke Strijd

De symptomen bij kinderen zijn subtieler en worden vaak niet direct herkend als slaapapneu. 's Nachts:

  • Luid, onregelmatig snurken of een hoorbaar zware ademhaling.

  • Zichtbare ademstops, vaak eindigend in een snuif, een hoest of een plotselinge beweging van het lichaam.

  • Paradoxale ademhaling: de borstkas trekt naar binnen en de buik zet uit tijdens de inademing (het kind moet hard vechten voor lucht).

  • Slapen in vreemde, overstrekte houdingen (met het hoofd ver achterover) om de luchtweg mechanisch open te houden.

  • Hevig zweten tijdens de slaap en frequent bedplassen.

Overdag: In tegenstelling tot volwassenen, die overdag extreem slaperig worden, reageert het zenuwstelsel van een kind op chronisch slaapgebrek vaak met hyperactiviteit, concentratieproblemen en gedragsproblemen. Dit gedrag wordt regelmatig ten onrechte gediagnosticeerd als ADHD. Daarnaast kunnen kinderen prikkelbaar zijn, slecht eten en achterblijven in hun groei (growth failure) doordat groeihormonen met name tijdens de diepe slaapfasen worden aangemaakt.

Diagnose en Behandeling

De gouden standaard voor diagnostiek is een slaaponderzoek (polysomnografie). Bij kinderen kan echter een gerichte KNO-inspectie en een video-opname van het ademhalingspatroon tijdens de slaap door de ouders vaak al voldoende aanwijzingen geven.

De behandeling van OSAS bij kinderen is in de meeste gevallen curatief en relatief eenvoudig: een adenotonsillektomie, oftewel het operatief verwijderen van de keel- en neusamandelen door de KNO-arts. Zodra deze mechanische blokkade is weggenomen, verdwijnen de ademstops bij de overgrote meerderheid van de kinderen direct. Hun slaappatroon normaliseert, het gedrag overdag verbetert spectaculair en eventuele groeiachterstanden worden snel ingehaald. Alleen bij kinderen met specifieke craniofaciale (gezichts)afwijkingen of ernstige obesitas is soms het gebruik van een CPAP-masker noodzakelijk.