Een chylothorax is een zeldzame en specifieke vorm van een pleura-effusie (vochtophoping in de borstkas) waarbij de ruimte tussen het longvlies en het borstvlies (de pleuraholte) volstroomt met chylos. Chylos is een melkachtige, vette vloeistof die rijk is aan lymfevocht en triglyceriden (vetten). Deze vloeistof is afkomstig uit het spijsverteringsstelsel en wordt via de ductus thoracicus (de grote borstbuis), het belangrijkste lymfevat van het lichaam, naar de bloedbaan getransporteerd. Wanneer dit vat beschadigd raakt of verstopt raakt, lekt het vetrijke lymfevocht rechtstreeks de borstkas in.

Oorzaken van een Chylothorax

Een chylothorax ontstaat wanneer de integriteit van de ductus thoracicus wordt verbroken. De oorzaken worden grofweg ingedeeld in twee categorieën:

  1. Traumatisch (inclusief iatrogeen): Dit is de meest voorkomende oorzaak. Het betreft vaak een onbedoelde beschadiging van de borstbuis tijdens een grote chirurgische ingreep in de borstkas, zoals een slokdarmoperatie, een hartoperatie of het verwijderen van longtumoren. Ook een stomp of penetrerend trauma van buitenaf (bijvoorbeeld een zwaar auto-ongeval) kan het vat doen scheuren.

  2. Niet-traumatisch: Dit wordt in de meeste gevallen veroorzaakt door een kwaadaardige tumor, met name een lymfoom (lymfeklierkanker) of uitgezaaide longkanker, die van buitenaf de borstbuis dichtdrukt of infiltreert, waardoor de druk oploopt en het vat knapt. Zeldzamere oorzaken zijn aangeboren lymfeie-afwijkingen bij pasgeborenen.

Symptomen en Gevolgen

De symptomen zijn in eerste instantie gelijk aan die van elke grote vochtophoping in de longen:

  • Toenemende kortademigheid en een drukkend gevoel op de borstkas, doordat het vocht de long mechanisch samendrukt (atelectase).

  • Een droge hoest en een snelle ademhaling.

  • Koorts ontbreekt meestal, omdat het vocht steriel is en geen acute bacteriële ontsteking veroorzaakt.

Als een chylothorax echter chronisch wordt of er grote hoeveelheden vocht worden afgevoerd, ontstaan er ernstige systemische complicaties. Chylos bevat namelijk enorme hoeveelheden vetten, in vet oplosbare vitaminen, eiwitten en T-lymfocyten (afweercellen). Het constante verlies hiervan leidt tot ernstige ondervoeding (ondervoeding), fors gewichtsverlies en een ernstige verzwakking van het immuunsysteem (immunodeficiëntie), waardoor patiënten extreem vatbaar worden voor infecties.

Diagnose en Behandeling

De diagnose wordt vermoed wanneer bij een pleurapunctie een vloeistof wordt opgezogen die een karakteristiek ondoorzichtig, melkachtig wit uiterlijk heeft. De definitieve bevestiging gebeurt in het laboratorium door het meten van het gehalte aan triglyceriden in het vocht; als dit gehalte hoger is dan 110 mg/dL, is de diagnose chylothorax sluitend.

De behandeling kan klinisch uitdagend zijn. In eerste instantie wordt gekozen voor een conservatieve aanpak: het vocht wordt afgevoerd via een thoraxdrain om de long weer te laten ontplooien. Om de productie van chylos te minimaliseren, krijgt de patiënt een strikt vetarm dieet (of voeding via een infuus, TPV) waarbij normale vetten worden vervangen door specifieke MCT-vetten (Medium Chain Triglycerides), die rechtstreeks in de poortader worden opgenomen en de borstbuis omzeilen. Als dit na enkele weken niet helpt, of bij een zeer groot lek, is een chirurgische ingreep noodzakelijk waarbij de ductus thoracicus operatief wordt opgezocht en afgebonden (ductus ligatie).