Acute tracheitis is een acute, infectieuze ontsteking van het slijmvlies van de luchtpijp (trachea). Hoewel een milde irritatie van de luchtpijp vaak voorkomt in het kader van een virale verkoudheid (bovenste luchtweginfectie), verwijst de medische term 'acute bacteriële tracheitis' naar een zeldzame, maar extreem ernstige en levensbedreigende bacteriële infectie die met name jonge kinderen treft. Het is een medische noodsituatie vanwege het acute risico op een volledige afsluiting van de luchtweg door pus en slijm.

Oorzaken en Pathologie

Bacteriële tracheitis ontstaat meestal secundair aan een voorafgaande, milde virale infectie van de luchtwegen (zoals pseudokroep of influenza). Het virus beschadigt het beschermende slijmvlies en de trilharen van de luchtpijp, waardoor bacteriën de kans krijgen om diep in te dringen en een heftige infectie te veroorzaken. De meest voorkomende verwekker is de bacterie Staphylococcus aureus, gevolgd door Streptococcus pneumoniae en Haemophilus influenzae.

De ontsteking zorgt voor een hevige zwelling van de luchtpijpwand. Bovendien produceert de infectie een dikke, taaie en pusachtige afscheiding (exudaat) die samen met loslatende stukken slijmvlies grote proppen vormt. Omdat de luchtpijp van een jong kind erg nauw is, kunnen deze pusproppen de luchtweg binnen enkele uren volledig blokkeren.

Symptomen

De ziekte ontwikkelt zich snel en heftig. Vaak lijkt een kind in eerste instantie een milde verkoudheid of pseudokroep te hebben, maar plotseling verslechtert de situatie dramatisch:

  • Hoge, snel stijgende koorts en het kind maakt een ernstig zieke, toxische indruk.

  • Een luide, gierende ademhaling bij zowel het in- als uitademen (stridor).

  • Een zware, pijnlijke hoest waarbij dik, etterig slijm wordt opgehoest.

  • Ernstige ademnood: het kind moet rechtop zitten, gebruikt alle hulpademhalingsspieren (intrekkingen) en kan blauw aanlopen (cyanose).

  • In tegenstelling tot epiglottitis (strotklepje-ontsteking) hebben kinderen met tracheitis meestal geen slikklachten en kwijlen ze niet, maar ze geven de voorkeur aan plat liggen absoluut niet.

Diagnose en Behandeling

Bij het vermoeden van acute bacteriële tracheitis mag geen tijd worden verloren met uitgebreide onderzoeken. De diagnose wordt gesteld op basis van het klinische beeld en een spoed-endoscopie in de operatiekamer, waarbij de arts direct de gezwollen luchtpijp en de dikke pusproppen kan zien.

De behandeling is acuut en intensief. Vanwege het hoge risico op verstikking moeten de meeste kinderen direct onder algehele narcose worden geïntubeerd (het plaatsen van een beademingsbuisje voorbij de vernauwing) om de luchtweg veilig te stellen. Vervolgens worden de luchtwegen herhaaldelijk schoongezuigd om de taaie pusproppen te verwijderen. Tegelijkertijd wordt direct gestart met krachtige, breedspectrum antibiotica via een infuus. Met een snelle en juiste behandeling herstellen de meeste kinderen volledig zonder blijvende schade.